ޙިކުމަތުގެ ގަލަމުން (1)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2256
ފަތުޙުﷲ ޞާލިޙު، ޏ. ފުވައްލުމައް
މިލިޔުމުގައި ހިމަނާފައި މިވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފޭސްބުކްގައި އަޅުގަނޑުގެ ޓައިމްލައިނުގައި ” ޙިކުމަތުގެ ޤަލަމުން ” މިނަމުގައި ފޮޓޯ ފޯލްޑަރ އެއް ހަދައިގެން ޢާއްމު ކުރަމުން ދިޔަ ބުނިބަސް (ކޯޓްސް ) ގެ ޢަދަދުތަކެވެ.  މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ބުނިބަސް ތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މުޖުތަމަޢުގައި ހިނގާ އެކިއެކި ކަންކަމާއި އަދި އެކި މުނާސަބާތަކާއި ގުޅުވައިގެން ޝާއިޢުު ކުރެވުނު ބުނިބަސް ތަކެކެވެ. މިސައިޓުގެ ކިޔުންތެރީންނަށް މި ޢަދަދުތައް ޙިއްސާ ކޮށްލަނީ ޝަރަޙައާއި އެކުއެވެ. މި ބުނިބަސްތަކުގައި އެކުލެވިގެންވާ ފިލާވަޅުން މިންވަރެއް ކިޔުންތެރިންނާއި ހަމައަށް ފޯރައިފިނަމަ އަޅުގަނޑުގެ އުއްމީދު ޙާޞިލުވީއެވެ. މިލިޔުމުގައި ބުނިބަސްތައް ގެނެސްދީފައި މިވަނީ ފޭސްބުކުގައި ޝާޢިއު ކުރެވުނު ތަރުތީބުންނެއް ނޫނެވެ.

ސީރަތުގެ މައްޗަށް ބަލައިލުމެއް

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 5698
ތަރުޖަމާ: ޢަބްދުﷲ ނަޢީމު އިބްރާހީމް
މުސްލިމުންގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ސީރަތު ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެތައް ބަހަކުން ލިޔެ، ޝާއިޢުކޮށްފައެވެ. އެކަމަކު މުސްލިމް ޢިލްމުވެރިންގެ މި ފޮތްތަކުން ޢާއްމު އުނިކަމެއް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެ އުނިކަމަކީ އެއިން ކޮންމެ ފޮތެއްވެސް ލިޔެފައިވަނީ މުޤައްދަސް ޖަޒްބާތެއްގެ އަލީގައި ކަމަށް ވުމެވެ. މިއީ ޢަޤީދާއަށް ބަލާއިރު ހިފަހައްޓަން ޖެހޭ އުސޫލުކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޢިލްމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު އެފަދަ ފޮތްތަކުގެ އިތުބާރު މާ ބޮޑެއް ނޫނެވެ. ޣައިރު މުސްލިމުން ލިޔެފައި ހުންނަ ސީރަތު ފޮތްތަކުގެ އަހަންމިއްޔަތު މުސްލިމުން ލިޔެފައި ހުންނަ ފޮތްތަކަށްވުރެ ބޮޑުވާ ސަބަބަކީ މިއީއެވެ. ޣައިރު މުސްލިމުން ލިޔާ ފޮތްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ސީރަތުލިޔުންތެރިންނާ ޚިލާފަށް މަވްޟޫޢު މުޠާލިޢާ ކުރުމަށްފަހު މުހިއްމު ނުކުތާތައް ހޯދައިގަނެވިފައި ހުރެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ލިޔުންތެރިން މިފަދަ އުސޫލެއްގައި ހިފަހައްޓާތީއެއް ނުފެނެއެވެ.

އިސްލާމް ދީނާއި ޢިލްމާނިއްޔަތު (5)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2270
ޙުސައިން ޢާމިރު
އަހަރެމެން މިބުނާ އިސްލާމް ދީނަކީ ﷲ ގެ ފޮތުގައި ބާވައިލެއްވި، އެ ދީނަކަށް ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ ގޮވާލެއްވި، ޚުލަފާއުއް ރާޝިދޫން ތަޠުބީޤުކުރެއްވި، އުންމަތުގެ އިމާމުންނާއި ފަޤީހުންނާއި، މުފައްސިރުން ތަފްސީރު ކުރެއްވި، އިސްލާމް ދީނެވެ ހަމަ ބުނާއިރަށް ޢިލްމާނީން ބުނެއެވެ. ތިޔަބުނަނީ ފޮތުގައި އޮތް ދީނުގެ ވާހަކައެވެ. އިސްލާމުން ދިރިއުޅޭ ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ.
 

އިސްލާމް ދީނާއި ޢިލްމާނިއްޔަތު (4)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2408
ޙުސައިން ޢާމިރު
ދެބަޔެއްގެ ދެމެދުގައި ބަހުސެއް ކުރެވޭނަމަ އެ ބަހުސް ކުރެވޭ މައުޟޫޢު ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެންޖެހޭނެއެވެ. އެބަޔަކު ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް މާނަ ނުކުރެވޭނީ އޭރުންނެވެ. އެހެންކަމުން ބަހުސް ކުރާ މަފްހޫމުތަކުގެ އިންތައްވެސް ވަކިކޮށް ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. މި ބަހުސް ފެށުނީންސުރެ ވެސް ދެ މަފްހޫމެއްގެ ވާހަކަ އަހަރެމެން އެބަ ދައްކަމެވެ. އެއިން އެއް މަފްހޫމަކީ އިސްލާމް އެވެ. ދެވަނަ މަފްހޫމަކީ ޢިލްމާނިއްޔަތު މިއެވެ. ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުން އެހެން މަފްހޫމްތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ.  މިސާލަކަށް ބުނާނަމަ “ޝަރީޢަތް” ، “ކުރިއެރުން” މިއީވެސް އެއާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަން  ބޭނުން މަފްހޫމުތަކެވެ.
 

އިސްލާމް ދީނާއި ޢިލްމާނިއްޔަތު (3)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2189

ޙުސައިން ޢާމިރު
ﷲ ގެ ޙިކްމަތްވަންތަކަމާއި އޯގާވަންނަތަކަމުން ނައްޞަކުން ބެނދެވިފައި ނުވާގޮތަށް އަޅުތަކުންނަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ކަންކަން ވަރަށް ގިނައެވެ. މިގޮތުން އަޅުތަކުންގެ ބުއްދިއަށް ދޫކުރެވިފައިވާ ކަންކަން ފުޅާ ދާއިރާއަކަށް ފެތުރިގެންވެއެވެ. ޤުރުއާނުން ނުވަތަ ޙަދީސުން ނައްޞެއް ފެންނަން ނެތް ކަންކަމުގައި ބުއްދިއަށް އޮންނަ ދައުރު ބޮޑުވާނެއެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި އެއީ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެވެ.
 

ޤުރުއާނުގެ ހިޔަލުގައި (9)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2216
ޙުސައިން ޢާމިރު
ކީރިތި ރަސޫލާއަކީ ޝާޢިރެއްކަމުގައި އަދި ކާހިނެއްކަމުގައި ކާފަރުން ބުނެއެވެ. މި ބަހަށް ރައްދުދެވައި ކީރިތި ﷲ ޢަލްޙާއްޤާ ސޫރަތުގައި ވަޙީކުރައްވަނީ: (إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ (40) وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ ۚ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ (41) وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ ۚ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ (42) ހަމަކަށަވަރުން، އެއީ މާތްވެގެންވާ ރަސޫލަކު (އެބަހީ: ޖިބްރީލުގެފާނު ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން) ގެންނެވި ބަސްފުޅެއްކަން ކަށަވަރެވެ. އެއީ ޅެންވެރިއެއްގެ ބަހެއްނޫނެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އީމާންވަނީ ވަރަށްވެސް ކުޑަކޮށެވެ. އަދި އެއީ ކާހިނެއްގެ ބަހެއްވެސް ނޫނެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަކުރަނީ ވަރަށްވެސް މަދުންނެވެ.
 

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ދައުލަތް (14)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2262
ޙުސައިން ޢާމިރު 
(6 ފެބްރުއަރީ 2015 (ހުކުރު) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
ޢާއްމުވަޒީފާ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު
 
4.3 ޢާއްމު ވަޒީފާތައް ޙަވާލުކުރުމަކީ ތަކްލީފެކެވެ. އެއީ ފަރުދެއްގެ ޙައްޤެއްނޫނެވެ.
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޢާއްމު ވަޒީފާތަކުގެ ވިލާޔަތަކީ ވަކި ފަރުދަކަށް އޮތް ޙައްޤެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދައުލަތުން ފަރުދުންނާ ޙަވާލުކުރާ ތަކުލީފެކެވެ. އަބީމޫސާ އަލްޢަޝްޢަރީގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނާއި އަދި ބަނީ ޢުމައްޔުގެ ދެ މީހަކު ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީމެވެ. އެހިނދު އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. ކަލޭގެފާނަށް މާތް ﷲ ދެއްވާފައިވާ ވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށް ތިމަން ވެރިކުރަށްވާށެވެ. (އެބަހީ ތިމަންނާއަށް ކޮންމެސް ވެރިކަމެއް ދެއްވާށެވެ.) އަބޫމޫސާ އަލްޢަޝްއަރީ ވިދާޅުވިއެވެ. އަނެއް މީހާވެސް މިފަދަ ކަމެއް އެދުނެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ﷲ ގަންދެއްވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެ ފާނު މިކަން އެދިގެން އަންނަ މީހަކަށް ނުވަތަ ބޭނުންވެގެން އުޅޭ މީހަކަށް ނުދެއްވާ ހުށީމެވެ.
 

ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 3747

ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ޖަމާލު އަބޫބަކުރު
މުޖުތަމަޢުން ކޮރަޕްޝަން ނައްތައިލުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވާން ކުރެވޭ އެންމެ މުހިއްމު މަސައްކަތަކީ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމެވެ. މަޢުލޫމާތު ލިބިގަތުމެވެ. މަޢުލޫމާތު ޢާއްމުކުރުމެވެ. އެހެނީ ދައުލަތުގެ ކަންކަން ހިނގާނުހިނގާ ގޮތުގެ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމަކީ، ދައުލަތުގެ ކަންކަން ރަނގަޅު މަގުން ބައްޓަންކުރާން ބާރު ލިބޭ ކަމެކެވެ. އަދި ފަސާދައާއި ކޮރަޕްޝަންގެ ދޮރުތައް ބަންދުވާނޭ ކަމެކެވެ. 

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ދައުލަތް (13)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2482
ޙުސައިން ޢާމިރު 
(30 ޖެނުއަރީ (ހުކުރު) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
 
3.9 ރައީސަކު ވެރިކަމުން ދުރުކުރެވޭގޮތް
އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ރައީސް ވެރިކަމުން ދުރުކުރާނަމަ އެކަން ކުރަންޖެހޭނީ އުއްމަތުން ޢައްޔަނުކޮށް ހޮވާފައިވާ އުއްމަތް ތަމްސީލުކުރާ ޢަޤުދާއި ޙައްލުގެ އަހުލުވެރިން ލައްވައެވެ. (ޢަޤުދާއި ޙައްލުގެ އަހުލުވެރިންނަކީ ކޮންބަޔެއްކަން ކުރިން ބަޔާން ކުރެވިއްޖެއެވެ.) އެއީ އެބައިމީހުންގެ އިތުބާރު ވެރިމީހާގެ މައްޗަށް ނެތްކަމަށް ބުނެ އޭނާ މަޤާމުން ދުރުކުރުމަށް ޤަރާރެއް ފާސްކުރުމެވެ. 
 

އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުން، އިންސާނީ ވާޖިބެއް (5)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2780

ޙުސައިން ޢާމިރު
(14 ޖަނަވަރީ 2015 (ބުދަ) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)

އެއްވެސް ދައުލަތަކަށް އެ ދައުލަތެއްގެ ޤާނޫނުން ހޯދައި ނުދޭ ޙައްޤެއްކަމުގައި ބުނެ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ނިގުޅައިގަތުމަށް ޢުޛުރެއް ނުދެއްކޭނެއެވެ.

3. ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ޤާނޫނު ރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުން

3.1 ދިވެހި ދައުލަތުގެ ޤާނޫނުގެ ތެރެއަށް ބައިނަލް އަޤްވާމީ ޤާނޫނުވެއްދުން
މުޢާހަދާތަކާ ބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުން ކަމުގައިވާ ވިއެނާ އެއްބަސްވުމުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގައި ވާގޮތުން “އެއްވެސް މުޢާހަދާއެއްގައިވާ ކަމެއް ތަންފީޛުކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރި ވުމުގެގޮތުން ޤައުމެއްގެ ދާޚިލީ ޤާނޫނު ބަހަނާއެއްކަމުގައި ނުދެއްކޭނެއެވެ.” އޭގެ ބަދަލުގައި ކޮންމެ ދައުލަތަކަށްވެސް އެ ދައުލަތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ކަމުދާނޭ އުސޫލެއްގެމަތިން ޤާނޫނީ އިލްތިޒާމްތައް ޢަމަލީގޮތެއްގައި ތަންފީޛު ކުރުމަށްޓަކައި އެ ދައުލަތަކާގުޅޭ ނަމޫނާ (model) އެއް އިޚްތިޔާރު ކުރެވިދާނެއެވެ.