ޤުރުއާނުގެ ހިޔަލުގައި (8)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2520
ޙުސައިން ޢާމިރު
ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާއަކީ ލިޔަން ކިޔަން ދެނެވަޑައި ނުގަންނަވާ އުއްމިއްޔަ ނަބީއެކެވެ. އެހެން ކަމުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅުތަކުގައި ކަނޑައެޅިގެން އެއް އުސްލޫބާއި އަނެއް އުސްލޫބު ތަފާތުކުރެވޭ ތިން ވައްތަރެއްގެ ބަސްމޮށުންތެރިކަން ހުރެދާނެހެއްޔެވެ؟ މިދެންނެވީ ޤުރުއާނުގެ އުސްލޫބު (ބަސްމަގު) ހުންނަގޮތާއި، ޤުދުސީ ޙަދީސްގެ އުސްލޫބު (ބަސްމަގު) ހުންނަގޮތާއި، ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ ނަބަވީ ޙަދީސްފުޅުތަކުގެ އުސްލޫބު (ބަސްމަގު) ހުންނަގޮތުގެ ވާހަކައެވެ. 
 

އިސްލާމް ދީނާއި ޢިލްމާނިއްޔަތު (1)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2830
ޙުސައިން ޢާމިރު
ދެމީހެއްގެ ދެމެދުގައ ނުވަތަ ދެ ބައެއްގެ ދެމެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިގެން އުޅޭ މަޢުޟޫއެއްގައި ވާހަކަ ދައްކައި ޙައްޤު އޮތީ ކޮން ތަނެއްގައިތޯ ބެލުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކީ ވާހަކަ ދެކެވޭ  މައުޟޫޢުގެ އަސްލު އެނގުމެވެ. އެއްޗެއްގެ އަޞްލާއި އެ އެއްޗެއްގެ ގޮފިތަކަކީ އެއީ ދެ އެއްޗެކެވެ. އެއްޗެއްގެ އަޞްލު ޤަބޫލު ނުކުރާ މީހަކު ގާތު އެ އެއްޗެއްގެ ގޮފިތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. އަދި އެމީހަކުވެސް އެ އެއްޗެއްގެ ގޮފިތަކުގެ ވާހަކަދެއްކުމުގެ މާނައެއް ނެތެވެ.

ޤުރުއާނުގެ ހިޔަލުގައި (7)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2498
ޙުސައިން ޢާމިރު
ޤުރުއާނުގެ އެހެން މުޢުޖިޒާއަކަށް ބަލައިލަމާތޯއެވެ؟ އެއީ ﷲ ގެ ރަސޫލެއްގެ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވުމާއި އެ ރިސާލަތަށް އެކަލޭގެފާނު ތައްޔާރުކުރެއްވުމެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޙަޔާތްޕުޅަށް އަހަރެމެން ބަލައިފިނަމަ ފެންނާނީ އެކަލާނގެ އިޚްތިޔާރު ކުރައްވާފައިވަނީ ލިޔަން ކިޔަން އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވާ އުއްމިއްޔަ ނަބީއެއްކަމެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތުގެ ތެދުކަން ދައްކައިދޭ ހުރިހާ ސިފަތަކެއް އެކަލޭގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުންވަނީ ފާޅުވެފައެވެ. އެހެނީ ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާއަކީ އެޒަމާނުގެ މަޝްހޫރުކަން ލިބިފައިވާ ޤައިސް ބިން ސާޢިދާ ނުވަތަ އަކްޘަމް ބިން ޞައިފީފަދަ، ޅެމެއް ނުވަތަ ނަޘްރެއް އަދި މިއިން އެއްވެސް ފަންނެއްގައި ކުރިއަރާފައިވާ ބޭފުޅެއްނޫނެވެ. ބަލާޣާތްތެރިކަމުން ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ އާދައިގެމިންވަރެކެވެ.
 

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ދައުލަތް (14)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2277
ޙުސައިން ޢާމިރު 
(6 ފެބްރުއަރީ 2015 (ހުކުރު) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
ޢާއްމުވަޒީފާ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު
 
4.3 ޢާއްމު ވަޒީފާތައް ޙަވާލުކުރުމަކީ ތަކްލީފެކެވެ. އެއީ ފަރުދެއްގެ ޙައްޤެއްނޫނެވެ.
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޢާއްމު ވަޒީފާތަކުގެ ވިލާޔަތަކީ ވަކި ފަރުދަކަށް އޮތް ޙައްޤެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދައުލަތުން ފަރުދުންނާ ޙަވާލުކުރާ ތަކުލީފެކެވެ. އަބީމޫސާ އަލްޢަޝްޢަރީގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނާއި އަދި ބަނީ ޢުމައްޔުގެ ދެ މީހަކު ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީމެވެ. އެހިނދު އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. ކަލޭގެފާނަށް މާތް ﷲ ދެއްވާފައިވާ ވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށް ތިމަން ވެރިކުރަށްވާށެވެ. (އެބަހީ ތިމަންނާއަށް ކޮންމެސް ވެރިކަމެއް ދެއްވާށެވެ.) އަބޫމޫސާ އަލްޢަޝްއަރީ ވިދާޅުވިއެވެ. އަނެއް މީހާވެސް މިފަދަ ކަމެއް އެދުނެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ﷲ ގަންދެއްވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެ ފާނު މިކަން އެދިގެން އަންނަ މީހަކަށް ނުވަތަ ބޭނުންވެގެން އުޅޭ މީހަކަށް ނުދެއްވާ ހުށީމެވެ.
 

ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 3767

ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ޖަމާލު އަބޫބަކުރު
މުޖުތަމަޢުން ކޮރަޕްޝަން ނައްތައިލުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވާން ކުރެވޭ އެންމެ މުހިއްމު މަސައްކަތަކީ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމެވެ. މަޢުލޫމާތު ލިބިގަތުމެވެ. މަޢުލޫމާތު ޢާއްމުކުރުމެވެ. އެހެނީ ދައުލަތުގެ ކަންކަން ހިނގާނުހިނގާ ގޮތުގެ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމަކީ، ދައުލަތުގެ ކަންކަން ރަނގަޅު މަގުން ބައްޓަންކުރާން ބާރު ލިބޭ ކަމެކެވެ. އަދި ފަސާދައާއި ކޮރަޕްޝަންގެ ދޮރުތައް ބަންދުވާނޭ ކަމެކެވެ. 

ޤުރުއާނުގެ ހިޔަލުގައި (6)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2568
ޙުސައިން ޢާމިރު
ޤުރުއާނުގައިވާ ކީރިތި ﷲ ގެ ދެއްވުންތަކުން ވޭތުވެދިޔަ ޖީލުތަކުގެ މުސްލިމުންވަނީ ފައިދާ ލިބިގެންފައެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގެ މުސްލިމުން ސައިންސާއި އެހެނިހެން ރޮނގުރޮނގުން އެ ޒަމާނުގެ އެހެން މީހުންނަށް ވުރެ ކުރިއަރައިގެން ދިޔައެވެ. މިގޮތުން ބައެއް މިސާލުތައް ދަންނަވާލާނަމަ ކެމިސްޓްރީ ޢިލްމުގެ ބިންގާއެޅުއްވި ޖާބިރު ބިން ޙައްޔާން، ބޭސްވެރިކަމާއި، ފަލަކީ ޢިލްމާއި، ހިސާބު ޢިލްމުގެ ބިންގާއެޅުއްވި އިބްނި ސީނާ، ހަށިގަނޑުގައި ލޭ ދައުރުވާގޮތުގެ ނިޒާމް ވަރަށް ހަރުދަނާ ޢިލްމީ ތަފްޞީލާއެކު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ އިބްނު ނަފީސް، ހިސާބު ޢިލްމާއި، ފިޒިކްސްއާއި، ބޭސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އިބްނު ހައިޘަމް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ހަމައެފަދައިން ލޮލުގެ ބައިތައް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި، ލޯ މަސައްކަތްކުރާގޮތް އެންމެ ފުރަތަމަ ޝަރަޙަކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރުމުގައިވެސް ވަރަށް މަޝްހޫރު ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ އަބުލްޤާސިމެވެ. އަދި މިނޫންވެސް ކުޅަދާނަ އެތައް ޢިލްމުވެރިންނެއް އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ ކުރީކޮޅުގައި ފާޅުވެގެން ދިޔައެވެ.
 

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ދައުލަތް (13)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2511
ޙުސައިން ޢާމިރު 
(30 ޖެނުއަރީ (ހުކުރު) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
 
3.9 ރައީސަކު ވެރިކަމުން ދުރުކުރެވޭގޮތް
އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ރައީސް ވެރިކަމުން ދުރުކުރާނަމަ އެކަން ކުރަންޖެހޭނީ އުއްމަތުން ޢައްޔަނުކޮށް ހޮވާފައިވާ އުއްމަތް ތަމްސީލުކުރާ ޢަޤުދާއި ޙައްލުގެ އަހުލުވެރިން ލައްވައެވެ. (ޢަޤުދާއި ޙައްލުގެ އަހުލުވެރިންނަކީ ކޮންބަޔެއްކަން ކުރިން ބަޔާން ކުރެވިއްޖެއެވެ.) އެއީ އެބައިމީހުންގެ އިތުބާރު ވެރިމީހާގެ މައްޗަށް ނެތްކަމަށް ބުނެ އޭނާ މަޤާމުން ދުރުކުރުމަށް ޤަރާރެއް ފާސްކުރުމެވެ. 
 

އިސްލާމްދީނަކީ މެދުމިނުގެ ދީންކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި.. (2)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 1918
ޑރ.ޔޫސުފް އަލްޤަރަޟާވީ
ތަރުޖަމާ: އިބްރާހީމް މާހިރު
(29 ޖެނުއަރީ 2015 (ބުރާސްފަތި) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
 
04. ތަކްލީފުތައް ޝަރްޢީ ހަމަތަކުން ތަރުތީބު ކުރުން
އިސްލާމްދީނުގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އަޅުކަންތަކާއި އެނޫންވެސް ތަކްލީފުތައް ފަހްމުކުރަންޖެހޭނީ ދީނުގައި އެކަންކަން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ތަރުތީބުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއިން ކޮންމެ ކަމަކަށްވެސް ނައްޞުތަކުގެ އަލީގައި ދީނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ މަޤާމު ދޭންވާނެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ހުރިހާ ކަމަކީ އެއް ދަރަޖައެއްގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އައްތައުބާ ސޫރަތުގެ 19 ވަނަ އާޔަތުގައި ވެއެވެ. “أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آَمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآَخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ” މާނައަކީ: “ޙައްޖުވެރިންނަށް ބޯފެންދީ، ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ މިސްކިތް ފަޅުފިލުވައި ބަލަހައްޓައި އުޅޭމީހަކާއި، ﷲ އާއި އާޚިރަތްދުވަހަށް އީމާންވެ، ﷲގެ މަގުގައި ޖިހާދުކޮށް އުޅޭ މީހަކާ ދެމީހުން އެއްފަދަކަމަށް ތިޔަބައިމީހުން ހަދަނީހެއްޔެވެ؟ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އެދެބައިމީހުން ހަމަހަމައެއް ނުވާނެތެވެ” ދީނުގައި ހުރިހާކަމެއް ހުރީ އެއް ދަރަޖައެއްގައި ނޫންކަން މިއާޔަތުން ވެސް އެނގެއެވެ. އިސްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމާއި، ފަސްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ދީނުގައި ހުރެއެވެ. ބޮޑެތި ކަންކަމާއި ކުދިކަންކަން ދީނުގައި ހުރެއެވެ.

އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުން، އިންސާނީ ވާޖިބެއް (5)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2815

ޙުސައިން ޢާމިރު
(14 ޖަނަވަރީ 2015 (ބުދަ) ދުވަހު ޝާއިޢުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)

އެއްވެސް ދައުލަތަކަށް އެ ދައުލަތެއްގެ ޤާނޫނުން ހޯދައި ނުދޭ ޙައްޤެއްކަމުގައި ބުނެ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ނިގުޅައިގަތުމަށް ޢުޛުރެއް ނުދެއްކޭނެއެވެ.

3. ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ޤާނޫނު ރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރުން

3.1 ދިވެހި ދައުލަތުގެ ޤާނޫނުގެ ތެރެއަށް ބައިނަލް އަޤްވާމީ ޤާނޫނުވެއްދުން
މުޢާހަދާތަކާ ބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުން ކަމުގައިވާ ވިއެނާ އެއްބަސްވުމުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގައި ވާގޮތުން “އެއްވެސް މުޢާހަދާއެއްގައިވާ ކަމެއް ތަންފީޛުކުރުމަށް ޢުޛުރުވެރި ވުމުގެގޮތުން ޤައުމެއްގެ ދާޚިލީ ޤާނޫނު ބަހަނާއެއްކަމުގައި ނުދެއްކޭނެއެވެ.” އޭގެ ބަދަލުގައި ކޮންމެ ދައުލަތަކަށްވެސް އެ ދައުލަތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ކަމުދާނޭ އުސޫލެއްގެމަތިން ޤާނޫނީ އިލްތިޒާމްތައް ޢަމަލީގޮތެއްގައި ތަންފީޛު ކުރުމަށްޓަކައި އެ ދައުލަތަކާގުޅޭ ނަމޫނާ (model) އެއް އިޚްތިޔާރު ކުރެވިދާނެއެވެ. 
 

ޤުރުއާނުގެ ހިޔަލުގައި (5)

ކިޔާފައިވާ ޢަދަދު: 2811
ޙުސައިން ޢާމިރު
އަހަރެމެން ޤުރުއާން ދެނެގަންނަން ބޭނުންނަމަ އިންސާނުން މިންއަޅައި މިނެކިރާ މިންތަކުން ބޭރަށް ނުކުންނަން ޖެހެއެވެ. އަހަރެމެން ދިގުމިން ބަލާ ފަތިގަނޑާއި ބަރުދަންބަލާ ރާތަލުން ކިރައިގެން އެކަން ކުރެވޭނެގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ. ޤުރުއާން އުނގެނުމަށްޓަކައި ފަށަންވާނީ ޤުރުއާނުގެ ފެށުމުންނެވެ. އެއީ بسم الله الرحمن الرحيم ، ސޫރަތުލް ފާތިޙާ އިން ފަށައިގެން ޤުރުއާނުގެ އެންމެފަހު ސޫރަތް ކަމުގައިވާ ނާސި ސޫރަތުގެ ނިޔަލަށެވެ. އަދި ޤުރުއާން ކިޔަވަން ފަށަންވާނީ ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސްތަކުން ދުރުވެ ރައްކާތެރިވުމަށް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ވާގިއެދި ތިބެގެންނެވެ. އަހަރެމެން ޤުރުއާން ކިޔަވަން ފަށާއިރު أعوذ ކިޔަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ.